เมื่อเข้าสู่วัยทำงาน ( 15 ปี ) สุขภาพช่องปากควรจะเป็นอย่างไร ถ้าไม่เคยดูแลสุขภาพเหงือกและฟันก่อนแล้ว ฟันผุต้องมีหลายซี่ อาจจะผุจนเหลือ แต่รากฟันมีหนอง หินปูนคงจะเกาะตามซี่ฟันต่าง ๆ
โดยเฉพาะข้างที่ไม่ค่อยได้ใช้ เคี้ยวอาหาร เหงือกคงอักเสบ แปรงฟันทีไรเลือดออกทุกที ปากมีกลิ่นเหม็นน่า รังเกลียด จะทำยัง ให้เป็น Happy smiles โดยเฉพาะอย่างยิ่งเข้าสู่วัยหนุ่มสาวจะมีฮอร์โมนเข้ามาเกี่ยวข้องด้วยเหงือก ที่อยู่ระหว่างฟันจะมีขนาดใหญ่ขึ้นกว่าเดิมและขอบเหงือก ที่อยู่รอบคอฟัน จะบวมมีลักษณะนิ่มเลือดออก ง่าย จำเป็นต้องขจัดเอาสิ่งที่ระคายเคืองบริเวณนั้นออกไป สิ่งสำคัญคือต้องรักษาความสะอาดและอนามัยในช่องปาก

การควบคุมแผ่นคราบจุลินทรีย์ (เชื้อโรค)ในปากเพื่อป้องกันการติดเชื้อบริเวณขอบเหงือก (gingival margin) และป้องกันการเกิด เหงือกอักเสบและเนื้อเยื่อรอบ ๆ รากฟัน อักเสบ
การป้องกันโรคปริทันต์ มีหลายวิธีที่ส่วนใหญ่มุ่งขจัดแผ่นคราบจุลินทรีย์ ( dental plaque ) โดยทางอ้อม
1.การขูดหินน้ำลายหรือหินปูน
2.การขจัดบริเวณฟันที่เป็นแหล่งที่อยู่ที่เกาะได้ง่ายของ แผ่นคราบจุลินทรีย์ ( dental plaque )
2.1 การตกแต่งรูปร่างของฟัน
2.2 การจัดฟันเพื่อให้ฟันเข้าสู่ตำแหน่งปกติไม่บิดเก หรือเอียง ให้อยู่ในสภาพ ใช้งานได้ดี เป็นปกติ
2.3 การขจัดสิ่งที่ก่อความระคายเคืองกับเนื้อเยื่อในปาก โดยมี สาเหตุจากขอบของวัสดุอุดฟัน สีเงิน หรือสีขาว ที่มีส่วนเกิน ยื่นลึกลง ไปบริเวณใต้เหงือก เศษอาหารมาติดเป็นที่อยู่ของเชื้อจุลินทรีย์ หรือใส่ฟันชนิดครอบฟัน มานาน เกิดสึกหรอที่ตัวฟันหรือครอบฟันทำให้ ครอบฟันนั้นไม่แนบสนิทกับตัวฟันเกิดเป็นร่อง จะใช้ไหมขัดฟัน จะไม่ค่อยได้ผลมากนักเพราะว่าไหมขัดฟันมักจะขาดก่อนและมีส่วนที่ขาดคาติด อยู่ที่ซอกนั้น ๆ ก่อให้เกิดความรำคาญ และการทำความสะอาดก็ยาก เศษอาหารมาตกค้างและเกาะติดได้บ่อย ๆ ทำให้ไม่มีอนามัยในช่องปาก
ทันตแพทย์ ช่วยป้องกันโรคปริทันต์ ได้เช่นแก้ไขฟันปลอมบริเวณที่เป็นที่เกาะของ แผ่นคราบเชื้อโรค การอุดฟันและการใส่ฟันที่ถูกต้องตามหลักการบดเคี้ยว และการป้องกันโรคปริทันต์แล้ว จะเสริมให้คนไข้รักษาความสะอาดช่องปากได้ดี
ผู้ที่เป็นโรคเหงือกอักเสบและหรือเป็นโรคปริทันต์และได้รับการบำบัดรักษา แล้ว ต้องรักษาสุขภาพในช่องปากของตนเองอย่างสม่ำเสมอ เพื่อป้องกันการกลับมาเป็นอีก ต้องกลับไปหา ทันตแพทย์ที่รักษาให้เราไม่ควรเกิน 3 เดือนเพื่อการตรวจและติดตาม
สิ่งสำคัญคือต้องมี home care หมายถึงการดูแลและส่งเสริมให้ตนเอง มีสุขภาพช่องปากที่ดี ที่บ้าน คือ เมื่ออยู่ที่บ้านหรือที่ทำงานควรจะควบคุมดูแล สุขภาพในช่องปากของเราให้ปราศจากแผ่นคราบ จุลินทรีย์ (dental plaque) หรือน้อยที่สุดในปากของเรา เพื่อขจัดแผ่นคราบจุลินทรีย์ ที่เกาะบริเวณขอบเหงือก การนวดเหงือกเป็นเรื่องสำคัญที่รองลงไป ในคนบางคนจำเป็นต้องใช้น้ำยามาช่วยเพื่อยับยั้งการเกิดแผ่นคราบจุลินทรีย์
ยาเม็ดย้อมแผ่นคราบจุลินทรีย์ ใช้เคี้ยว ทำให้มองเห็นฟันในปากว่าบริเวณใดสกปรก
1. แปรงสีฟัน ใช้แปรงแผ่นคราบเชื้อโรคที่ติดอยู่บนฟันให้ออกไปได้ แปรงด้านบดเคี้ยว ด้านติดกระพุ้งแก้มและผิวฟันด้านที่ติดลิ้น
2. ยาสีฟันจะมีสารขัดฟันทำให้การทำความสะอาดได้ดีขึ้น ยาสีฟันที่ดีต้องไม่ทำลายผิวเคลือบฟัน ที่สำคัญต้องมีฟลูออไรด์
3. วิธีแปรงฟัน ต้องแปรงให้สะอาดและไม่รุ่นแรงเกินไปแปรงหมดทุกซี่ที่แปรงสีฟันแปรงเข้าถึง ได้แปรงด้านหน้า ของฟันบนและฟันล่าง แปรงด้านในของฟันซี่สุดท้ายที่อยู่ในปากทั้งฟันบนและฟันล่าง และผิวฟันด้านที่ติดลิ้นทุกซี่ แปรงฟันด้านบดเคี้ยว ฟันบนและฟันล่างทำความสะอาดซอกฟันด้วยอุปกรณ์ พิเศษ เช่น ไหมขัดฟัน ไม้จิ้มฟัน แปรงทำความสะอาดซอกฟัน ที่ฉีดน้ำสำหรับล้างหลังจากแปรงเอาคราบจุลินทรีย์ออกแล้ว (สายน้ำไม่สามารขจัดคราบ จุลินทรีย์ออก)
1. ด้านนอกของฟันบนและฟันล่างเอียงหน้าไปทางขวาดึงกระพุ้งแก้มดูด้านขวา
2. ยิงฟันหน้ากระจกตรวจดูฟันหน้า สะอาดไหม สกปรกแปรงใหม่
3. ด้านนอกของฟันบนและฟันล่าง เอียงหน้าไปทางซ้าย ดึงกระพุ้งแก้มดูด้านซ้าย
4. ก้มหน้าอ้าปากเอียงหน้าไปทางขวา ดูด้านบดเคี้ยว และบริเวณคอฟัน
5. ก้มหน้าอ้าปากดูซิ สะอาดไหม
6. ก้มหน้าอ้าปากเอียงหน้าไป ทางซ้ายตรวจดูคอฟัน
7. เงยหน้าอ้าปากเอียงหน้า ไปทางงขวาดูความสะอาด
8. เงยหน้าอ้าปากใช้กระจกใส่ เข้าในปากดูฟันหน้าบน
9. เงยหน้าอ้าปากเอียงไป ทางซ้ายครวจดูว่าสกปรกที่คอ ฟันหรือไม่
แปรงฟัน ถูแรง ๆ ตลุย ๆ จะเป็นไงการแปรงฟันไม่ถูกวิธีและแปรงแรง ๆ นอกจากจะไม่ สะอาด จริง ๆ แล้ว ยังทำให้ฟันสึก ได้

คนที่ชอบใช้ไม้จิ้มฟันจิ้มระหว่างซอกฟัน เพื่อขจัดคราบ เศษอาหารที่ติดอยู่ ตรงซอกฟันการใช้จนติดเป็นนิสัยและไม่ถูกต้องแล้วทำให้ฟันสึกจนถึงเนื้อฟัน เป็นรอยไม้จิ้มฟัน เมื่อรับประทานของเย็น ๆ จะเสียวฟัน คนใช้กิ่งไม้ ใบหญ้าหักคว้าเอาตามแต่จะหาได้มาจิ้มฟัน ซึ่งไม่สะอาดอาจ มีเชื้อแบคทีเรีย ทำให้ติดเชื้อเข้าสู่ร่างกายได้ ควรใช้เครื่องมือให้ถูกสุขลักษณะ และไม่เป็นอันตรายต่อเหงือก
เด็กที่พ่อแม่ดูแลเอาใจใส่มาตั้งแต่เล็กที่บ้าน และพอไปโรงเรียนที่ครูเอาใจใส่ตัวนักเรียนเองมีการปฏิบัติ แปรงฟันได้สะอาดถูกวิธี
พ่อแม่ยุคใหม่มีความรู้ความห่วงใยลูกมากในเรื่องสุขภาพฟัน มักจะพาลูกไปเคลือบปิดหลุมลึก ๆ บนตัวฟัน เพื่อป้องกันฟันผุ พาไปขูดหินน้ำลายเพื่อให้ฟันสะอาดทำความสะอาดง่ายขึ้น ลูกที่ฟันห่าง ฟันเก หรือฟันขึ้นมา เบียดเสียดกันจนทำให้ใบหน้าดูไม่สวย พ่อแม่เต็มใจยอมเสียเงินเป็นหมื่น ๆ เพื่อให้จัดฟันให้ดูสวยงามขึ้นการสบฟันดีขึ้น สามารถใช้งานเคี้ยวอาหาร ใช้ในการพูดจาชัดเจนขึ้น อีกทั้งทำให้บุคลิกภาพดีขึ้น มีความมั่นใจ การจัดฟันแต่ละคนต้องใช้เวลาประมาณ 3 ปี
ในปัจจุบันได้กลายไปเป็นค่านิยมการจัดฟันในหมู่วัยรุ่นซึ่งบ่งบอกถึงความ เป็นคนทันสมัยและที่สำคัญบอกฐานะทางบ้าน กลุ่มวัยรุ่นใส่ "เหล็กประกายเพชร " ใครไม่ได้จัดฟันถือว่าเชย บางคนยอมเจ็บปวดกับการจัดฟันทั้ง ๆ ที่ อาจจะไม่จำเป็นมากนัก แต่เพราะความหลงไหลในทางที่ผิด
ความผิดปกติที่เคลือบฟันในขณะที่กำลังสร้างตัวเคลือบฟัน
ความผิดปกติของเคลือบฟันที่ขาดแคลเซี่ยมสาเหตุอาจมาจากการอักเสบปริเวณ ปลายรากของฟันน้ำนม หรืออุบัติเหตุที่เกิดขึ้นต่อฟันน้ำนมมีผลกระทบต่อการสร้างเคลือบฟันและการ สร้างความแข็งแรงให้กับเคลือบฟัน การขาดวิตามิน เอ และวิตามิน ดี ความผิดปกติของต่อมไร้ท่อที่สร้างสารฮอร์โมนให้กับร่างกาย ในช่วงเวลาที่กำลัง สร้างฟัน
แคลเซียมให้ความแข็งแกร่งกับกระดูกและฟัน ในกระดูกและฟันมีแคลเซียมอยู่ ร้อยละ 99 ที่เหลือร้อยละ 1 อยู่ในเลือด ในเนื้อเยื่ออื่นๆ และอวัยวะ
ฟอสฟอรัส พบอยู่ในกระดูกและฟันถึงร้อยละ 80 ที่เหลือพบในเซลของเนื้อเยื่ออ่อน ต่างๆ
ฟลูออไรด์ที่พอเหมาะสมจะช่วยทำให้กระดูกและฟันแข็งแรง เสริมสร้างให้เคลือบฟันแข็งแรง
![]() |
แต่ ถ้าได้รับสารฟลูออไรด์มากเกินไปจากน้ำดื่ม ในขณะที่ฟันกำลังสร้าง ตัว จะทำให้เคลือบฟัน ไม่แข็งแรง กลาย เป็นฟันตกกระ ลักษณะที่ปรากฏ ให้เห็น คือเป็นฝ้าขาวจุด ๆ หรือเป็นปื้นขาวบนซี่ฟัน ซึ่งเกิดบนฟัน บนขากรรไกร ทั้งสองข้างซ้ายและขวา ถ้าเป็นมากเคลือบฟันจะดูน่า เกลียดเป็นสีน้ำตาล |
วิตามิน A
วิตามิน เอ มีส่วนช่วยในการสร้างฟัน ถ้าขาดวิตามิน เอ ในระหว่างที่กำลังสร้างตัวอยู่ จะทำให้การสร้างฟันไม่สมบูรณ์ รูปร่างฟันที่ได้ออกมาผิดปกตินอกกจากนี้ การขาดวิตามิน เอ มีผลทำให้ต่อมน้ำลายมีน้ำลาย ไหลน้อยลง ซึ่งมีผล ต่อการเกิดฟันผุได้ง่ายขึ้น
วิตามิน D
วิตามินดี จำเป็นต่อการสร้างกระดูกและฟัน ร่างกายที่ผิวหนังเราเมือโดนแสงแดดจะสามารถสร้างวิตามินดีขึ้นได้เด็ก
ที่กำลังเจริญเติบโตควรให้วิตามินดีเป็นอาหารเสริมซึ่งได้จากนม
วิตามิน K
วิตามิน K พบว่ามีมากในผักสีเขียว ไข่แดง น้ำมันที่ทำจากถั่ว ตับ แบคทีเรียบางชนิดที่สามารถสร้างวิตามินเค ประโยชน์ ช่วยให้เลือดแข็งตัว ได้มีการค้นพบว่าเชื้อจุลินทรีย์ชื่อBacteroides melaninogenicus มีความสัมพันธ์อย่างใกล้ชิดกับวิตามินเค และถ้าใช้สาร ที่ป้องกันการย่อยสลายตัวของ วิตามิน K ได้จะสามารถป้องกันโรคปริทันต์ได้ วิตามินเคมีคุณสมบัติ ที่ค้นพบในห้องทดลองคือสามารถป้องกันฟันผุได้เนื่องจากป้องกันการสร้างกรด ของเชื้อจุลินทรีย์

การใส่ฟันปลอมชนิดถอดได้และที่ใช้มานานแล้วจนกระทั่งฟันปลอมนั้นหลวมไปกด เหงือกและเนื้อ เยื่อใต้บริเวณฟันปลอมที่ส่วนพลาสติกที่ทำด้วยสารอะครัยลิกและมีคราบสกปรก ของเศษอาหารที่เกาะติดออยู่กลายเป็นที่อยู่ของเชื้อแบคทีเรีย ทำให้มีกลิ่นปากและไม่มีอนามัย ข้อควรปฏิบัติในการส่งเสริมสุขภาพเบื้องต้นที่สุดที่ทำได้ด้วยตนเองคือการ รักษาความสะอาดทุกครั้งหลังการรับประทานอาหารหรือเครื่องดื่ม โดยการถอดออก มาล้างถ้าเป็นไปได้ ให้แปรงด้วยแปรงสีฟันขจัดคราบที่ติดอยู่ออกไปให้หมด
สตรีตั้งครรภ์ เหงือกจะขยายใหญ่ขึ้นกว่าปกติเนื่องมาจากฮอร์โมน การมีสิ่งระคายเคืองต่อเหงือกเช่น การมีคราบแบคทีเรียหรือหินปูน จะทำให้เลือดออก อักเสบได้ง่าย เหงือกจะยุบหายเป็นปกติหลังคลอดแล้ว อย่างไรก็ตามสตรีที่ตั้งครรภ์จำเป็นต้องรักษาอนามัยในช่องปากให้ดี ควรได้รับการขจัดคราบหินน้ำลาย ต้องหมั่นตรวจช่องปากตนเอง แปรงฟันทุกครั้งหลังการรับประทานอาหารหรือเครื่องดื่มที่มีรสหวาน

การ อักเสบที่เกิดจากการสูบซิการ์ พบที่เพดานในช่องปากสำหรับผู้ที่มีอาการ อักเสบรุนแรงมาก ๆ จาการสูบยาเส้น จะเห็นเป็นจุดแดง ๆ เต็มไปหมด ที่บริเวณรูเปิดของต่อมน้ำลายมีการอักเสบของรู เปิด ของต่อมบน เพดานจะมีสีออกแดง ๆ ต่อมาจะซีด และ จะเห็นเป็นตุ่มแดง ๆ โดยมีรอบ ๆ สีขาวซีด รอบ ตุ่มเหล่านั้น
บุหรี่ มีสารเสพติดชื่อ นิโครติน ผู้ที่สูบบุหรี่จึงสูบสารเสพติดเข้าไปทุกครั้งคน ที่สูบบุหรี่จะมีกลิ่นปากเหม็นของควันบุหรี่ที่ติดอยู่ในปาก นาน ๆ เข้าคราบบุหรี่ หรือยางน้ำมันดำๆ เหนียว ๆ จากควันบุหรี่ติดเต็มไปทั่วตัวฟันทุกซี่ดูน่าเกลียด หรือติดที่เสื้อผ้าและทำลายบรรยากาศบริสุทธิ์ให้บนเปื้อนกับสิ่งที่ผู้คนไม่ ต้องการ ต่อมทอนซิลอักเสบ เจ็บคอ ไอและมีเสมหะมากโดยเฉพาะในตอนเช้า อาการที่น่าเป็นห่วงคือบั่นทอนสุขภาพเหนื่อยง่าย ใจสั่น และสมรรถภาพทาง เพศถดถอยลงนอกจากนี้ยังทำให้ถุงลมโป่งพองและมะเร็งปอดได้ในที่สุด
สูบบุหรี่ มีอะไร ดีขึ้น แก้เคลียด เหรอ จอมปลอมทั้งนั้น มีแต่ ทำลาย ทำลาย และก็ทำลาย ตั้งแต่ในปาก หลอดลมหายใจ ปอด เส้นเลือด ทรมาน คนที่สูบอย่างแสนสาหัส และสุดท้าย ก็ เผาชีวิตคนที่สูบ มีอะไรดีก็บอกมาเลยนะคนที่สูบบุหรี่

อาการ ผิดปกติที่เกิดขึ้นต่อเนื่อเยื่อในปากเมื่อรับประทานอาหารหรือดื่มเครื่อง ดื่มที่ร้อน ๆจะเกิดบนเพดาน หรือ บริเวณเหนือเหงือก หรือ ที่ลิ้น หรือ อุบัติเหตุจากการใช้เครื่องมือทำฟันที่ร้อนจัดเกินไป นาบถูกแผลที่เกิดจากการใช้สารเคมีหรือยา เราจะพบว่าเนื้อเยื่อในปากผิดไปจาก เดิมคือเปลี่ยนเป็นรอยสีขาวในบริเวณ ที่พบได้บ่อยคือที่ ๆ คนไข้ปวดฟัน แล้วเอายาแก้ปวดไปใส่ไว้ เช่น aspirin หรือยาทัมใจ โดยเข้าใจผิดว่าจะลด อาการปวดฟัน ซี่ดังกล่าวได้หรือจากการฟอกสีฟันให้ขาวน้ำยาไหลออกไป กัดเนื้อเยื่อบริเวณข้างเคียงของ ฟันซี่นั้น
|
|
||
|
เส้น ไยเหล่านี้จะกระตุ้นให้กล้ามเนื่อของลำใส้เล็กทำงานเพื่อให้เกิดมีทีว่าง ช่วยในการขับถ่าย ยิ่งกว่านั้นยังช่วยให้แบคทีเรียในลำไส้เจริญเติบโตได้ดี อาหรที่มีเส้นไยได้แก่ ผลไม้สดที่ยังไม่สุกและผักต่างๆ อาหารที่มีส่วนประกอบของเส้นไยจะไม่เป็นแหล่งของการสร้างแผ่นคราบจุลิทรีย์ เหมือนกับอาหาร จำพวกพวกน้ำตาล แต่ตรงกันข้ามผักและผลไม้ที่มีเส้นไยเหล่านี้ช่วยส่งเสริมสุขถาพของเหงือก และฟัน |
||
|
|
||
การตรวจดูฟันของตนเองด้วยตนเองเป็นสิ่งสำคัญที่ทุกคนควรจะเฝ้าระวังสุขภาพตนเอง
โดย ใช้กระจกเงาตรวจดูเนื้อเยื่อต่าง ๆ ภายในช่องปากว่ามีอะไรผิดปกติหรือไม่ ประการแรกดูว่าสีของเนื้อเยื่อผิด ปกติไปจากเดิมหรือไม่ แดงจัด หรือขาวเป็นฝ้าในปาก มีก้อนเนื้อแปลกประหลาดเกิดขึ้นหรือไม่ มีบาดแผล หรือมีฝ้าขาว ๆ ในส่วนใดหรือไม่ ถ้าไม่มีอะไรผิดปกติก็สบายใจได้ จากนั้นดูฟันบนและฟันล่างมีฟันผุหรือไม่ มีหินปูนเกาะหรือไม่ |
||
| การตรวจดูฟันบนโดยใช้กระจกอันเล็ก ๆ
ล้าง ให้สะอาดใส่เข้าในปากเพื่อส่องดูฟันบนและมองดูจากกระจกอีกอันบานตรงหน้า ตรวจดูฟันผุถ้าพบว่า มีจุดดำหรือรอยผุบนตัวฟันให้ไปหาหมอเพื่อรับการบำบัดรักษา ฟันผุแล้วรักษาเองคงไม่ได้จำเป็น ต้องไปรับการบูรณะบำบัดรักษา ตรวจดูเหงือกว่ามีบวมแดง หรือไม่ บริเวณใด การอักเสบเล็กน้อยสามารถหาย ได้จากการแปรงฟันให้สะอาดและที่ถูกวิธี ถ้าเป็นมาก ๆ จำเป็นต้องไปรับการบำบัด |
การรักษาอนามัยในช่องปากอย่างสม่ำเสมอโดยการแปรงฟันทุกครั้งหลังจากการรับประทานอาหารหรือ
เครื่องดื่มที่มีรสหวาน ๆ เพื่อขจัดคราบเศษอาหารเหล่านั้นไม่ให้เกาะสะสมอยู่บนตัวฟัน ซึ่งจะเป็นที่อยู่ของ เชื้อจุลินทรีย์ในช่องปาก มันจะสร้างกรดทำลายฟัน และปล่อยสารพิษทำให้เหงือกอักเสบ
และถ้าเชื้อจุนทรีย์เข้าไปอยู่ในเหงือกได้แล้วก็จะสร้างปัญหาให้กับสุข ภาพข่องปากของเรา ถ้าไม่ได้รับการรักษาจะทำให้ เราต้องสูญเสียฟันไปในที่สุด
ผู้ที่รับประทานจุบจิบทานบ่อย ๆ ทานของรสเปรียวจัด ๆ ยิ่งจำเป็นต้องแปรงฟันมากขึ้น และอย่าลืมว่าต้องเป็นยาสีฟัน ที่มีฟลูออไรด์ด้วย
การใช้น้ำยาบ้วนปากสามารถยับยั้งป้องกันได้ภายใน 2 ชั่วโมงเท่านั้น แต่ก็เสียค่าใช้จ่ายมากกว่า
เราควรจะระลึกเสมอว่าต้องแปรงฟันทุกครั้งหลังการรับประทานอาหารหรือดื่ม เครื่องดื่มที่มีรสหวาน ๆ ละปฏิบัติจนเกิดเป็นนิสัย
สิ่งที่เกิดขึ้นกับตัวเราคือปากมีกลิ่นหอมของการมีสุขภาพที่ดี ฟันสะอาด เหงือกแข็งแรง เรามาช่วยกันสร้างพฤติกรรม การแปรงฟันทุกครั้งหลังอาหารให้กับเพื่อน ๆ ที่ยังไม่ได้อ่านหนังสือเล่มนี้ เอาไปสอนเพื่อน ๆ หรือลูก หลานของเราต่อไป กันดีไหมครับ